TIKABASA MÜZİK
ENSTRÜMANLAR
Banço Enstümanı
- Banço
Banço Amerikan halk müziğinde ve caz topluluklarında kullanılan, yuvarlak gövdeli, kısa saplı, telli çalgı. Mandolin gibi mızrapla çalınır. Bançonun 17. yüzyılda, Batı Afrikalıköleler tarafından Amerika’ya getirildiği, adını İspanya ve Portekiz’in bandore, Afrika’nın benzer çalgıları olan bania ya da banju’dan aldığı sanılır. Göğsü, gerginliği mandallarla ayarlanabilen bir kasnağa gerilmiş ince deriden (tef, cümbüş gibi) yapılır. Önceleri parşömen cinsi dayanıklı bir malzemeden de yapılırdı. Şimdi plastik de kullanılıyor. Metal beş teli orta sekizlinin do (sol, do, sol, si, re) ya da sol (sol, re, sol, si, re) perdelerine göre akort edilir.
Buckley’s Jig – ‘guitar’ style from Stroke Man on Vimeo.
Bağlama
- Bağlama
12. ve 13. yüzyıllardan beri bilinen, telli Türk halk çalgısı. Halk arasındaki yaygın adı saz’dır. Kopuzun zamanla değişen biçimi olarak bilinir. Orta Asya Türklerinde kopuz çalarak öğütler veren şairlere, bilge kişilere “ozan” denirdi. Zamanla kopuzun adı saz olmuş, ozanlara da “saz şairi”, “aşık” gibi adlar verilmiştir. Madensel tellerin kullanılmasıyla sapı uzamış, bir ara adına kolca kopuz da denilmiştir. Değişik boylardaki cura, divan sazı, tambura, bozuk ve onikitelli, bağlama ailesini oluşturan diğer telli çalgılardır. Bağlamanın gövdesi kestane, gürgen ya da karadut ağacından oyularak yapılır. Göğüs tahtası için ince ve düzgün elyaflı göknar kullanılır. Sap için en elverişli olanlar ise hem hafif hem de zamanla biçimi bozulmayan ıhlamur ve ardıç ağaçlarıdır. İkişerden üç tellidir. Alt iki tel “la”, ortadaki iki tel “re”, üstteki iki tel de “sol” perdesine akort edilir. Ortadaki tellere cim teli de denir. Ayrıca, isteğe bağlı olarak, sol tellerinin üzerine bir oktav kalın perdede bir sol teli daha takılır. Buna bam teli adı verilir. Tezene diye adlandırılan, esnek ve dayanıklı mızrabı, kiraz ağacı kabuğundan yapılır.
Acem Kızı Bağlama from oguzhan6161 on Vimeo.
Tabla
Geleneksel Hint müziğinde önemli yeri olan ve birlikte kullanılan iki vurmalı çalgıdan biri. Tabla, konik biçimde, dar yüzüne çok ince deri gerili, küçük bir darbukadır. Çalıcı, sağ eliyle tabla’yı, sol eliyle de, yuvarlak gövdeli, küçük bir davulu andıran “baya” adlı çalgıyı çalar. Tablanın sesi daha tizdir. İkisinin uyumundan, Hint müziğine özgü ritimler elde edilir. Titreşimleri dengelemek, değişik tınılar elde etmek için, un ve zift karışımından yapılan bir macun, ince bir daire biçiminde, her iki davulun derisinin üzerine yapıştırılır.
Score @The Sage Gateshead Introduction to tabla from Steve Holmes on Vimeo.
Zekeriya S. Şen Foto
