Portico-Quartet

Yüreği olmayan sanat ne kadar sanat olur? Yaratıcılıktan uzak melodiler ne kadar müzik olur? Bunlar hep, benim kendi kendime sorduğum sorular. Bu sorulara yarım cevap verebildiğim zamanlarda bile söz konusu müziğe dikkat etmem gerektiğini anlarım.

Londra merkezli Portico Quartet yaptığı müziği ‘özgür modern caz’ olarak tanımlıyor. Miles Davis’in “Bitches Brew” dönemindeki gibi haylaz bir yaratıcılık var Portico Quartet’in atmosferinde.  Sokakta müzik yaparak kendi tarzının temellerini atan ekip, bir şekilde Londra Caz Festivali’nin aralık kapısından içeri girerek, kendine albüm anlaşması yakaladı. Bu heyecanlı dönemi “Knee-Deep In The North Sea” adlı Mercury ödülüne aday gösterilen albümleri takip etti. Çok ses getirdi bu dörtlünün sokulduğu yaratıcı müzik dalgaları. Gel-git unsuru her dinleyeni etkiledi.

Ekip kahramanlarının seslerinde yankılanırken, araya serpiştirdikleri yaratıcı çekirdekleri ile farklı olmanın algısını yarattı. Onlar var olan ritimleri kopya-yapıştır-düzenle mantığından uzak, kendi yaratıcılığını ön plana çıkartan felsefeyi benimsedi. Çağdaş ritimlerin mutlak hâkimiyeti bir sonraki üretimleri “Isla”da varlığını sürdürmeye devam etti. Abbey Road Stüdyosunda kaydedilen çalışma için ekip cebindeki her kuruşu harcadı. Dokuz doğaçlama temalı parça her vuruşu ile müzikseverleri kavradı.

Portico-Quartet

Daha önceden pek önemli görülmeyen hang davulu, Portico Quartet’in müziğinde kendine yeni bir kişilik buldu. Uçan daire izlenimi veren bu enstrüman, yarattığı ses skalası ile de pek uzaydan uzak kalmadığını gösterdi. İlk iki albümde bu enstrümanı kontrol eden Nick Mulvey, üçüncü çalışmada ben artık yokum diye yerini Kier Vine’a bıraktı. Bence çok yerinde bir karar olmuş zira Vine’in müziğe hâkimiyeti ve Portico Quartet’e uyumu çok başarılı.

Artık enstrüman kutularına atılan birkaç kuruş günlerinden oldukça uzak olan ekip, kendi tarzında söz ettiren bir ligde. Caz döneminin ruhunu bırakmayıp, köklerine her daim sadık olan ekip, kendi adlarını verdiği üçüncü üretimleri ile karşımızda. “Isla”ya kıyasla biraz gidişatı değiştirdikleri bir çalışma “Portico Quartet”. Kusursuz harmanlama, teknolojinin caz, pop ve elektronik müzik ile birlikteliği, ıstırapsız geçişler, karanlık köşelerin aydınlığa uzandığı melodiler, basit ve büyüleyici.

Kulakların ilk başta yadırgayacağı ‘Window Seat’ yürük ortamsal yapısı ile dinleyene merhaba diyor. Gıcırdayan yaylılar ve izgesel tınılar ürkütücü bir sinema ortamına davet ediyor dinleyeni. Son dönemlerde grubun ciddi anlamda neden Oneohtrix Point Nevers üretimlerini sevdiğinin güzel bir yansıması.

Portico Quartet’i birilerine benzetmek bana yanlış bir kurgu olarak geliyor. Zira bu ekibin yaptığı var olanı alıp, farklı bir uygulama ile değişik müzikal serüvene taşımak. Ben yaptıklarını orijinal buluyorum ve tüm krediyi kendilerine veriyorum. İlham aldıkları sanatçılar mutlaka var, ama ‘benzetmek’ bana haksızlık ve daha doğrusu yanılgı olarak geliyor. İlham alındığı yerde kalır ve bir sonraki aşamaya yaratıcılık ile taşınır, işte Portico Quartet bunu gerçekleştiren nadir ekiplerden biri.

Portico-Quartet-Albüm-Kapağı

“Portico Quartet” belli ki, üzerinde oldukça uzun zaman harcanmış bir çalışma. Zira her parça kendi başına bir başrol özelliğine sahip ama aynı anda da bir bütün. Saloniksv’de ağırlıkta o zaman çıkacak olan bu albümden parçalar çalarken neyin bizleri beklediğinin az da olsa tadına varmıştık. Şimdi her şeyi temiz ve sessiz bir ortamda dinleyince albümün ne kadar iddialı olduğu ortada.

‘Spinner’daki bas vuruşlarının, hızlı ve kesik klavye vuruşları ile birlikteliği oldukça çarpıcı.  Dokuz dakikayı zorlayan kakofoni ritimlerin zincirleme hâkimiyetinden beslenen ‘Rubidium’ diğer bir cevher. İlk defa vokaller ile ‘Steepless’ parçasında tanışan Portico Quartet müziği, solist Cornelia ile çekinmeden vokal/müzik harmanlamasına giriyor ve tam kıvamında, ne fazla ne az. ‘Lacker Boo’ ise “Isla” devresine en yakın olan, eski Portico Quartet bölümünden kalan, o zaman ile bu zaman arasında köprü kuran bir parça. Ancak takviye gören yaylılar sayesinde burada da farklılığı hissedebiliyorsunuz. ‘4096 Colours’ grubun teknolojiden nasıl faydalandığını ve bunu caz normlarına nasıl işlendiğin vura vura gösterdiği bir büyüleyici ambiyans. Resmen 4096 ritme tekabül eden 4096 renk gözlemliyoruz. ‘City Of Glass’ ise belki de Portico Quartet’in gelecekte neler yapmayı hedeflediğine dair bizleri davet eden en bariz örnek. Tek kişilik orkestradan müşterek bir komün yapıya doğru ivme kazanan ritmik melodiler dinledikçe dinletiyor kendini.

Aslında bu albümün en önemli unsuru detaya gösterilen ekstra özen. Tonlama ve titreşim arasında sürekli gidip gelmeler. Melodik katmerler arasında tetikleyici ritimsel açılımlar. Dengeli ve seviyeli müzik kurgusu, albümün ruhumun beslendiği noktalar. Teknolojinin hünerlerini akıttığı bir katalog.

Albüm çıkmadan önce pek çok parçayı canlı dinleyen birisi olarak, bunun albüme yansımasını görmek, aynaya diğer yüzünden bakmak gibi. Grup canlı performansında albümdeki içeriğe mutlak sadık ve icraatında akıcı, başarılı. Portico Quartet Twitter hesabından albüm bitince adına ne koyalım diye soru sorduğunda ben, ‘perceive more than you hear’ demiştim. Çok beğendiklerini dile getirmişlerdi ama ne yazık ki albüm adı olamadı. Ancak şu bir gerçek ki benim de ifade ettiğim albüm ad şu an dinlediğimiz albüme çok yakışıyor, ‘dinlediğinden daha fazlasını algıla’, işte albümün özü bu aslında. Karşımızda 2012’in en iyileri arasında hakkıyla yer alacak olan ilk çalışma var…

Share on Facebook

Benzer karalamalar:

1. Kimmo Pohjenen ve Kronos Quartet
2. James Taylor Quartet: Atılgan, Cesur ve Yaratıcı
3. Sadece David Lynch

Hıristiyan ve Müslüman kültürlerinin yüz yıllar boyunca bir uyum ve huzur içinde yaşadığı Lübnan’dan gelen Marcel Khalife, Arap müzisyenler arasında en saygıdeğer konuma sahip. 1950 yılında Lübnan’da Maruni (Doğu Katolik) bir ailede hayata gözlerini açan sanatçı, Arap ve aynı zamanda Hıristiyan olmasından dolayı çok kültürel bir kesişim noktası. 70’lerden beri fiilen müzik yapan, yaklaşık yirmi albümü bulunan udi ve besteci, ülkemizde Equinox etiketi ile çıkan en son çalışması “Taqasim” ile tekrar müzik tutkunlarını dünyasına sokuluyor.

Hıristiyan müziği ve yoğun Kuran okumaları içinde geçen çocukluk yıllarında Marcel Khalife, müziğe karşı yoğun bir ilgisi olduğunu fark etti. Bu iki kültürün kesiştiği noktada müziksel duyarlılığını geliştiren sanatçı, genç yaşta ud ile ilgilenmeye başladı. Zamanla bunu bir tutkuya çevirdi ve Beyrut Ulusal Konservatuarında bu enstrüman üzerine eğitim aldı. O döneme kadar geleneksel olarak katı kurallara bağlı olan bu yöresel enstrüman, Marcel Khalife tarafında sınırları zorlanarak farklı bir çalma tekniğine taşındı. Böylece yüzyıllar boyunca kısıtlı bir çerçeve içerisinde çalınan enstrüman bir anda çok geniş bir müzik skalasına ulaştı. İçindeki müzik tutkusu ile azmini birleştiren sanatçı geniş vizyonu sayesinde uda farklı ve ayrıcalıklı yeni bir hayat verdi.

Müziksel mirasını ve Arap ilahilerini ön plana çıkartmak maksadıyla, genç sanatçı 1972 yılında ilk grubunu oluşturdu. Lübnan’da peş peşe konserler vermeye başlayan grup, dört yıl gibi kısa bir süre sonra dağıldı. Marcek Khalife müzik yaşantısına adını Suriye’deki bir kasabadan alan ve aynı zamanda savaş alanı anlamına gelen Al Mayadine adlı topluluk ile devam etti. İlk grubundan elde ettiği tecrübe ile Al Mayadine’in çok kısa bir süre içerisinde sınırları aşarak tüm Arap ülkelerinde, Avrupa’da ve Amerika’da takip edilen bir konuma ulaştı. Arap müziğinin tekdüze klişe kurallarını yıkıp, bu müzik türüne yeni bir ufuk kazandıran sanatçı, istikrarlı ideolojisi sayesinde kendi toplumunun ve dünyanın Arap müziğini algılama seviyesini arttırdı. Katı kurallara sahip olan Arap toplumunda aslında sosyolojik bir devrim yarattı. Ud çalgı aletinin çalma tekniğini ve sınırlarını geliştiren sanatçı özellikle şair Mahmoud Darwish’in sözlerini kullandığı ‘Ummi’ (Annem), ‘Rita W’al-Bundaqiya’ (Rita ve Tüfek), ‘Tusbahouna ala Watan’ (Vatana gazel) ve ‘Jawal al-Safr’ (Pasaport) adlı besteleri ile tüm Arap dünyasında uzun süre dillerden düşmedi.

marcel-khalife1

◄ Back

Next ►

Picture 1 of 7

Ülkelerini kaybeden Filistin mültecilerin hep yanında olan sanatçı, 1999 yılında en iyi Filistin Müzisyen ödülüne layık görüldü ve ayrıca 2005 yılında UNESCO Barış sanatçısı olarak deklere edildi. Müziği ile adeta açılan tüm yaralara merhem olduğuna inanan sanatçı, hiç çekinmeden, iç savaş demeden bombalanan Filistinlilere milliyetçilik ve devrimcilik mesajları taşıyan konserler verdi. Ancak sanatçı ne yazık ki 1995 yılında yine Mahmoud Darwish’in ‘I am Joseph, Oh Father’ adlı parçasında Kuran’dan iki cümle kullandı diye dini değerlere hakaret ettiği gerekçesiyle birçok Arap ülkesinde yasaklandı ve hatta 3 yıl hapis istemiyle yargılandı. Birçok Arap entelektüelini ayağa kaldıran bu yargı süreci yaklaşık beş yıl sürdü ve sanatçının beraatı ile sonuçlandı. İlk defa İslam dünyasında bu kadar karmaşa yaratan sanatçı, beraatı ile ifade özgürlüğünü kanıtlamış oldu.

Altmış dakikadan oluşan en son albümünde sanatçı, 20 dakikalık üç bölümden oluşan doğaçlama besteleri ile 1941 doğumlu dünya çapında tanınan Filistinli şair Mahmoud Darwish’e hürmetini sunuyor. İnce işlenmiş enfes müziksel bir epik sunan sanatçı, tek vuruşlardan sert vahşi tıngırdatmalara kadar ud çalgı aletine yeni bir boyut kazandırmış. Çift basta Peter Herbert, vurmalı çalgılarda Bachar Khalife gibi değerli ve kendisi gibi maceraperest sanatçıları yanına alan Marcel Khalife, sözsüz bir biçimde sadece müziğin hâkim olduğu bir atmosfer yaratmış. Her sanatçının ön plana çıkma fırsatına sahip olduğu bu çalışmayı dinlerken kendinizi adeta üç farklı yolun kesiştiği noktada, tüm ritimleri çok rahat algılayabildiğiniz bir noktada buluyorsunuz. Söz ve kelimelerin hâkimi olan bir şaire sözsüz, sadece müzik ile hürmet sunmak ilginç bir durum gibi gözükse bile, aslına bakarsanız bu kadar belagatli ve güzel müzik, sözlerden çok daha anlamlı. Bu albümde tam anlamıyla özgür hareket eden Marcel Khalife, tüm bilgisini ve yeteneğini hiç çekinmeden sergilemiş. Kesinlikle sanatçının şu ana kadar yapmış olduğu çalışmalar arasında ayrı bir yere sahip olan “Taqasim” bir başyapıt mertebesinde.

QPO – Marcel Khalife – Andalusian Suite from novita77 on Vimeo.

Share on Facebook

Originally posted 2010-03-17 08:24:46. Republished by Blog Post Promoter

Benzer karalamalar:

1. Lubna Salameh
2. II.ULUSLARARASI MİSTİK SANAT FESTİVALİ
3. Anouar Brahem: Rita Ve Onun Büyüleyici Gözleri

Beirut’un yeni üretimi aslına bakarsanız bir bütün albüm olmaktansa iki EP’den oluşan bir organik çalışma. “March of The Zapotec” ilk bölümün adı ve Meksikalı cenaze müzisyenleriyle birlikte kaydedilen Mariaçi ritimleri ile bezenmiş bir çalışma. “Real People Holland” adlı ikinci EP ise daha bir elektro pop dünyasına sokulan sade bir oluşum. Balkanlar, ve Fransa’dan sonra Beirut şimdi Meksika müzik etkileşimine sokuluyor.

Beirut tek bir müzik mimarının himayesinde olan bir oluşum, bu önemli şahsiyetin adı ise Zach Condon. Müziğe karşı özel bir dokunuşa ve yakınlaşmaya sahip olan Condon, bu özelliği sayesinde birçok kültürel referansı yapaylık veya saygısızlığa sokulmadan başarıyla işleyebiliyor. Pop müziğin Dünya Müziğine yapmaya çalıştığı başarısız açılımları göz önünde bulundurursak Condon’un burada gerçekleştirdiği harmanlama şapka çıkartılacak nitelikte. Sanatçının aşina olduğumuz etkileyici Barok donatmaları mevcut kültürel ritimler ile bir bütünlük sağlıyor.

Bu Condon’un 4AD’den ayrıldıktan sonra kendi müzik şirketi Pompeii’den çıkarttığı ilk uluslar arası üretim. Ancak sanatçının önceki çalışmaları ile benzeşmeyen bu yeni üretim ile birlikte mevcut olan yukarıya doğru giden yörüngesinin devam edip etmeyeceği biraz tartışma konusu. Bunu tam anlamıyla sanatçının bir sonraki albümünde idrak edebileceğiz.

Öte yandan “March of The Zapotec” ve “Holland” aç Beirut hayranlarının iştahını giderecek nitelikle ve elbette sanatçının muazzam yeteneğinin yeni açılımlarını sergileyen başarılı bir gösterge.

Share on Facebook

Originally posted 2009-12-24 07:53:51. Republished by Blog Post Promoter

Benzer karalamalar:

1. ECM: Kült Çağdaş Müzik Edisyonu
2. Niyaz: Dokuz Kat Müzik
3. Toumani Diabaté: Geçmişin ve Geleceğin Müzik Terzisi