TIKABASA MÜZİK

Dikenlerin Dili Mariem Hassan

Mariem Hassan son sekiz yıldan beri arka arkaya albüm üretiyor olsa bile 2010 tarihli “Shouka” (Diken) şu ana kadar ki en dikkat çeken çalışması. Zira sanatçı prodüksiyon tekniklerinden de yararlanarak ilk defa vokalleri ile müziğini dört dörtlük bir formatta bir araya getirebilmiş. Yanına aldığı ufak elektrogitar ordusu ile yaratılan ham gitar ritimleri arasında Hassan dinleyenlere adaletsizlik ve kadınların dertlerini aktarıyor. Her Sahra Çölü’nden gelen müzik kitlesi gibi “Shouka”da fazla işlenmemiş ezgileri ile dikkat çekiyor ancak şunu ifade etmekte fayda var karşımızdaki müziklere hiçbir Sahra Çölü müzik elçisi (Tinariwen, Etran Finatawa ve Terakaft) sunamadığı kadar samimi ve doğal.

İspanya Batı Sahra’dan çekilirken Fas’ın boşluğu değerlendirip bölgeyi istila almasının sonucu sığınma kamplarında yaşamaya mahkûm olan ailelerden birisinin ferdi olan Hassan bu kamplardaki zorlukları dile getiriyor birkaç parçasında. Görülen o ki bu sığınma kamplarında da adaletsizlik diz boyu. Öte yandan bu tür kamplarda Mariem Hassan gibi kadınların eğitim gördüklerinin, eşit hak talep edebildiklerinin ve gerekirse eşlerinden boşanabildiklerinin altını kalın çizgi ile çizmekte fayda var. Nitekim sanatçı eşi ona şarkı söylemeyi yasakladı diye kendisini boşayabilenlerden. Ne de olsa Sahra kültürü, Anadolu’da olduğu üzere kadın dominantlığının ciddi var olduğu ama gölgede kaldığı kavram.

Ve işte bu kadının müziğini cezp edici yapan unsurlar tüm bu karmaşanın bir araya gelmiş olması. ‘Azzagafa’ hemen sizleri kavrayıp albüme güzel ve rahat bir giriş yapıyor.  ‘Ala Ahd Shaid’ adlı parçada adeta iki gitarın birbiri ile romantik atışmasına kulak misafiri oluyorsunuz. Karşımızda yavaş parçalardan oluşan bir albüm var, Sahra kumulları kadar sakin süzülen ritimler. Diğer prodüksiyon makyajları içerisinde yok olan vokallerin aksine Hassan’ın sesi çok temiz, anlaşılır. Müziğin altında ezilmeyip müzik ile akıyor. Büyüsünü hiçbir aşamada kaybetmeyen bu ritimler dinleyeni akustik ve elektrogitar arasında savuruyor. Arka planda tekrarlanan bir gitar zincirlemesi üzerine öykülerini döktüren Hassan’a arada sırada nefeslilerde eşlik ediyor. Gergin vokallere haiz ‘Eid Arbain,’dan tek bir gitar ritmi ile flört eden ‘Baba Salama,’ parçasına kadar geçen süre bir saatin üzerinde. Bilmediğiniz bir dil ama anlatılan konular aynı, dertler benzer ve umutlar ise örtüşen. “Shouka” kadınları mücadelesi, haklarına sahip çıkması ve gerekirse bir diken gibi sokmayı bilmenin öyküsü…

Mariem Hassan (Western Sahara) from WOMADelaide on Vimeo.

Bilja Krstic ve Bistrik Orchestra Sıcak Balkan Ritimleri

Son dönemlerde Dünya Müziği klasmanına giren albümlerin arka arkaya ülkemizde piyasaya sürülmesi ayrı bir keyif ve heyecan. Bu durum müzik severlerin yavaş yavaş bu tür müziğe ilgi göstermeleri ile doğru orantılı. Ne de olsa kitlesel, kalıplaşmış ve bağlayıcı sınırlara sıkıştırılmış müzik bir noktadan sonra nefes aldırmaz oluyor ve doğal olarak dinleyenleri başka arayışlara sürüklüyor. Sınırlar ve kültürler arasında köprüler kuran, bazen tamamen bu sınırları aşan çalışmalar, doğal olarak ön plana çıkıyor. Sonuçta doğal olarak insan yapısında “oradakine” karşı bir özel ilgi doğuyor, bu kaçınılmaz. Zaten Dünya Müziği’nin büyüsü ve gücü burada yatıyor. İşte Bilja Krstic & Bistrik Orchestra adlı topluluğun üçüncü ve son albümü “Tarpos” böyle bir çalışma. Tüm dünya ile birlikte ülkemizde de AK Müzik sayesinde piyasaya çıkan bu albüm, son dönemlerde raflarda yerini alan en başarılı çalışmalardan biri.

Bilja Krstic ve Bistrik Orkestrası

Geleneksel müzik tüm Balkan bölgesinde her zaman ayrıcalıklı bir özellik sergilemiştir. Detaylı araştırmalar sonucu bu müziğin köklerinin antik Yunanlılara kadar uzandığı da söylenmekte. Yüz yıllar boyunca Doğu ve Batı’dan etkilenen bu müzik türü yüzyıllar boyunca özelliğinden pek fazla bir şey kaybetmemiş çünkü özünde yatan melodiler ve ritimler sayesinden geleneksel folklor kültüründen pek uzaklaşmamış. Elbette zaman içerisinde bu geleneksel normlar, çağdaş melodiler ile kesişimler göstermiştir ancak çekirdeğinde hep özüne sadık kalmıştır ve fazla bozulmamıştır. İşte Bilja Krstic ve Bistrik Orchestra adlı topluluk bu geleneksel melodilere, zamanında sayısız anlatılan öykülere yeni ve taze bir çehre vererek günümüz müzik severlerin karşısına çıkıyor.

Folklorun bir ulusun ölmekte olan en büyük sanatsal mirası olduğuna inanan ekip, bundan dolayı bu ezgilerin çok dikkatli bir şekilde yaşatılmasını hedefliyor. Günümüzde neredeyse her kültürün elinin başka bir kültürün cebinde olmasından dolayı ekip, orijinal olanı korumayı kendine görev bilmiş. Böylece geleneksel folk ezgilerini tam bir orkestral yapı bünyesinde birleştiren ekip, bu son albümlerinde hikâye anlatan parçalara yeni bir anlam ve yön vermiş. Albümde yer alan parçalar hüzün, mutluluk, aşk, umut, trajedi ve maneviyat hikâyeleri içeriyor ve bunların hepsi grubun başarılı katkıları ile özgün bir yapısını koruyor. Sırbistan, Doğu Bosna Hersek, Kuzey-Doğu Romanya, Bulgaristan, Makedonya, Yunan ve Türk ezgilerinin bir arada toplandığı “Tarpos” dinleyeni bir bahar günü ayva kokan bir çayıra götürüyor. Balkanların tüm atmosferi ve yoğunluğu bir çatı altında toplanmış adeta.

Bilja Krstic & Bistrik Orchestra: Handmade from Martian Fish on Vimeo.

Albümde yer alan on iki parçanın hepsi geleneksel melodiler ve sözler üzerine orijinalliklerine fazla müdahale edilmeden yeniden yapılandırılmış. Adeta parçalar çok usta müzikologlar tarafından restore edilmiş gibi. Tüm Balkan bölgesinin geleneksel müziğini yansıtan albüm, Osmanlı döneminde zengin bir Osmanlının Jana adlı bir Bulgar kıza olan tutkusunu anlatan ‘Jana and the Turk’ parçası ile açılıyor. Benzer bir hikâye Güneydoğu Sırbistan’dan gelen ‘The Star Flickered’ adlı ikinci parçada anlatılıyor. Dinleyeni ayva ve elma bahçelerine sürükleyen, üçlü vokal için yazılan Doğu Sırbistan bestesi ‘Quinces and Apples’ bu müziksel zenginliği ile üçüncü sırada yerini alıyor. Daha sonra sırasıyla

Tarpos Albüm Kapağı

Güneydoğu Sırbistan’da bir düğün melodisine, Moldova’da yaşayan Macar Cangos kabilesine, oradan Koruyucu Melek gününde söylenen bir Kosova ezgisine, Yunanistan’ın Sifnos adasından gelen bir aşk şarkısına, Boşnak Musevilerin melodilerine ve son olarak yine Batı Makedonya, Doğu Bosna Hersek ve Doğu Sırbistan’dan gelen aşk melodilerine uzanıyorsunuz. Tek kelime ile Balkan melodilerin toplandığı bir müzik şöleni.

İki yıl boyunca yoğun ve itinalı çalışma ile Voja Aralica yönetiminde kaydedilen “Tarpos” albümünün asıl mimarı ise, bir zamanlar Yugoslavya’nın en meşhur pop sanatçı olan Bilja Krstic. Sanatçının kusursuz vokalleri albümün tamamlayıcı unsuru. Genç yaşta Balkan bölgesindeki tüm yok olmaya yüz tutan folklor parçalarını toplamaya başlayan sanatçı, bunları Bistrik Orchestra ile birlikte son beş yıldan beri dünya müziği tutkunları ile paylaşıyor. Her besteyi itinayla ve kendine hitap ediş sırasıyla seçen sanatçı, tüm müziksel bilgisini bu çalışmalara aktarıyor. Ortaya çıkan albümler (“Bistrik”-2001 / “Zapisi”-2003) ise kaçırılmaması gereken kalitede.

Bilja Krstic & Bistrik Orchestra tarafından yapılan müzik bir köprü, geleneksel etnik ezgilerin doğaçlama ve modern müzik ile bütünleşmesi. Amaçları geleneksek folklor ezgilerini çağdaş müziğe tercüme etmek, yüreklerde unutulan duyguları tekrar uyandırmak ve bunlara ilelebet sahip çıkmak. Sırbistan’dan uzun zamanda beri çıkan en başarılı albüm olan “Tarpos” samimi ve kucaklayıcı yapısı ile sıcak Balkan ezgilerini ayağınıza kadar getiriyor…

Amanda Palmer ve Ukulele

Amanda Palmer ve Ukulele

OO-Koo-leh-leh olarak telaffuz edilen ukulele, (arada sırada uke olarak da bilinir) gitar sülalesine ait bir enstrüman. Genellikle dört naylon veya bağırsak tele sahip olan bu minik gitar benzeri  enstrüman çıkarttığı ritimlerin skalası sayesinde dinleyen kişinin yüzünde garanti bir gülümseme oluşturur. Adı kadar sesi de tatlı olan bu enstrüman en hüzünlü parçaları çalsa bile dinleyenin ruhu mutlu etme özelliklerine sahip.

19. yüz yılında Portekizli göçmenler tarafında Hawaii’ye getirilen ukulele zamanla büyük bir hayran kitlesine sahip oldu. Özellikle işin işine Amerika’nın girmesiyle birlikte ukulele’nin ünü tüm dünyaya yayıldı. Soprano, konser, tenor ve bariton şeklinde dört çeşitten oluşan ukelele belli ki Dresden Doll’s’dan tanıdığımız şimdilerin kuvvetli ve sert solo sanatçısı Amanda Palmer’ın da dikkatini çekmiş. Bu dünya müziği enstrümanını  kucaklayan sanatçı birkaç ay önce müzik firması Roadrunner Records ile yollarını ayırıp kendisi sitesinde (www.amandapalmer.net) istediği şekilde istediği müziğini yayınlıyor. Bazıları ücretsiz bazıları ise çok cüzi meblağlara.

Şimdi sanatçı Hawaii’ye ait bu özel ukulele ile birlikte baştan sonra Radiohead parçalarını yeniden yorumladığı bir albüm ile karşımızda. Bu yeni projesinde araya serpiştirilen piyano ve perküsyon vuruşları haricinde sadece kendi sesi ve kendi çaldığı ukulele ritimleri yer almakta ve Radiohead’ın “Kid A” albümünden arkaya giden şeceresinden yedi parçayı yorumlamakta.  EP formatında olan çalışmanın adı “Amanda Palmer Performs The Popular Hits Of Radiohead On Her Magical Ukulele”, ve açıkçası her şeyi açıklayan bir başlık.

Dünya Müziği derdimiz ve bundan dolayı bir dünya enstrümanı olan ukulele ile popüler bir sanatçının evliliğinden doğan dinlemesi oldukça keyifli olan bu albümü sizlere önermekteyim.

Parça Listesi

1.Fake Plastic Trees 05:22
2.High And Dry 04:10
3.No Surprises 03:44
4.Idioteque 04:08
5.Creep (Hungover at Soundcheck in Berlin) 04:41
6.Exit Music (For A Film) 05:17
7.Creep (Live in Prague) 05:17

Idioteque (Amanda Palmer Cover) by Arekususan