Benzer karalamalar:

1. Ali ve Toumani ‘Sabu Yerkoy’ müzik videosu
2. Toumani Diabaté Hakkında
3. Mande Variations Toumani Diabaté

Toumani Diabaté Konserde

Toumani Diabate Afrika’nın en önemli müzisyenlerinden biri. Toumani, Batı Afrika’ya özgü kora adı verilen bir tür arp çalıyor ve diğer kora çalgıcılarından farklı olarak bu enstrümanı tüm dünyaya tanıtıyor. Bir virtüöz ve yaratıcı bir sanatçı olarak koranın dünyanın en bilinen enstrümanlarına rakip olabileceğini gösteriyor.

Toumani Mali’nin başkenti Bamako’da 1965 yılında dünyaya gelir. Ailesinde 71 kuşak öncesine kadar birçok kora çalan akrabası bulunmaktadır. Babası Sidiki Diabate’ye (1922-1996) 1977 yılında dünyanın en önemli festivallerinden biri Black Arts’da Kora Kralı ünvanı verildi. Sidiki Diabete kora çalan müzisyenlere en büyük ilhamı veren sanatçılardan biri olarak anılmaktadır. Toumani’nin annesi şarkıcı Nene Koita ve babası Sidiki devlet tarafından o kadar çok sevilmektedir ki, başbakanlık sarayının altında şimdiki evlerinin olduğu arazi kendilerine hediye edilir.

Böyle bir müzik çevresinde büyüyen sanatçının yaşadığı Bamako 60’lar ve 70’lerde siyahi Amerikan müziklerinden ve özellikle soul müzikten etkilenir. Jimi Hendrix, Jimmy Smith gibi rock müzisyenleri ve Led Zeppelin Bamakonun müzik algısını ve Toumani’nin müzikal kimliğini etkileyen diğer isimlerdir.

Henüz beş yaşında bir müzik dehası olduğu anlaşılan sanatçı Mali hükümetinin desteklediği bir programla lokal müzik topluluklarına girmeye başlar. 13 yaşında ilk konserini veren sanatçı, 1984 yılında ünlü diva Kandia Kouyate’ye eşlik eden bir müzik grubuna katılır. 19 yaşında Afrikanın en güçlü sesiyle turnelere çıkmaya başlar.

Her ne kadar kora çalmayı kendi kendine öğrendiyse de, Toumani korayı solo bir enstrüman olarak geliştirme fikrini babasından alır. Toumani korayı hem ritm saz, hem vurmalı hem solo bir enstrüman olarak kullanmayı keşfeder ve böylelikle Afrika’nın gizemli enstrumanını dünya sahnesine taşır. Toumani ilk olarak 1986 yılında Avrupa’ya başka bir Malili sanatçı Ousmane Sacko’ya eşlik etmek üzere gelir ve Londra’da 7 ay kalır. Bu süre içinde, 21 yaşında ilk solo albümü ‘Kaira’yı kaydeder. İlk kora albümü olarak tarihe geçen albüm, aynı zamanda hala tüm zamanların kora müziği için yapılmış en iyi albümlerinden biri olarak anılmaktadır. 1986 yılında WOMAD festivalinde boy gösteren sanatçı, dünya müzik sahnesinde büyük ilgi görmeye başlar.

Bu dönemde İngiltere’de farklı alanlardan müzisyenlerle tanışıp çalışma fırsatı bulan sanatçı, ünlü ”Jugalbandi” fikriyle (iki enstrüman arasındaki atışma), Hint klasik müziklerini öğrenir.

İlk büyük işbirliğini İspanyol flamenko grubu Ketama’yla yapar. Sanatçıyla tanışır tanışmaz müziklerine flamenkonun palmas adı verilen meşhur alkışlarıyla eşlik eden grup, sanatçıyı da şaşırtır. Sonuç olarak ‘Songhai’ albümünü beraberce kaydederek kora ve flamenkonun müthiş bir kombinasyonunu gerçekleştirirler.

Bu deneysel çalışmaları işinin bir parçası olarak değerlendiren sanatçı, “Mali’de geleneksel çalışmalar yapabilirim ama başka yerlerde farklı şekillerde işler çıkarabilirim. Neden olmasın? “ demektedir.

1990 yılında Symmetric orkestrayı kuran sanatçı bu isimle mükemmel bir dengeyi anlatmaktadır. Buradaki “Simetri” geleneksel ve modern arasındaki dengeyi ve birbiriyle yakın ülkeler arasındaki müzisyenlerin birbirlerine katkılarını ifade etmektedir. Toumani Senegal, Gine, Fildişi Sahili ve Mali gibi ülkelerin ortaçağdaki ortak paylaşımlarından yola çıkarak, müzik bağlamında bu ortak kültürlerin dengesini yeniden canlandırdığını düşünmektedir. Orkestranın adı ilk olarak 1992 yılının bir projesinde ‘Shake The Whole World’ albümünde kullanılır. Bu albüm Japonya ve Mali’de yayınlanır. 2005 yılında kaydettiği ‘Boulevard de l’Indépendance’ albümü tüm dünyada büyük ilgi görür. Grup ardından uluslararası büyük turneler yapmaya başlar.

1990’ların başında Bassekou Kouyate ve Keletigui Diabaté gibi yetenekli müzisyenlerle birlikte bir tür caz açılımı yakalayan sanatçı caz-jugalbandi tarzını yaratarak albümü ‘Djelika’’yı 1995 yılında kaydeder. Aynı yıl Madrid’e giderek ‘Songhai 2’ albümünü de tamamlar.

1998 yılında Ballake Sissoko ile bir kora düet albümü kaydeden Toumani; 1970’lerde bu iki sanatçının babasının birlikte “Ancient Strings” isminde bir albüm kaydetmeleri sebebiyle yeni albümlerine bu eski albüme gönderme yaparak, ‘New Ancient Strings’ adını verir.

Blues ve Batı Afrika müziklerinin bağlarına dikkat çeken sanatçı, “Blues ve caz Afrika’dan geliyor” diyerek bir hatırlatma yapar ve kora ve diğer bazı yaylı Mali çalgılarının blues’a nasıl yakın hissettirdiğinin altını çizer. “Kora ve Ngoni, yüzyıllar öncesinden çok eski enstrümanlar, belki de blues, ilk olarak bu enstrümanlarla çalındı” diye ekler. Bu etkileri taşıyan Taj Mahal ile kaydettiği ‘Kulanjan’ albümü 1999 yılında yayınlanır.

Toumani bir sonraki albümü ‘Malicool’ ile Amerikalı ünlü caz ve trombon sanatçısı Roswell Rudd ile deneysel çalışmalarını daha ileri taşır. Albüm özellikle doğaçlamalara yer verirken Thelonius Monk’un ünlü parçası ‘Hank’in yepyeni yorumu ve Beethoven’in ‘Ode to Joy’ eserinden alıntılarla dikkat çekmektedir.

Toumani Ali Farka Toure’nin ilk albümüne eşlik eder, Salif Keita ile turneye çıkar ve albümleri “Papa” ve ‘Mbemba’ için de sanatçıya konuk olarak eşlik eder. Damon Albarn’ın ‘Mali Müzikleri’ projesinin bir parçası olurken, Kasse Mady Diabaté’nin 2004 Grammy adayı albümü “Kassi Kasse”de de yeralır. 2007 yılında ‘Hope’ adlı şarkıda Björk’ün albümü ‘Volta’’ya da konuk olan sanatçı Glastonbury Festivalinde sanatçıya sahnede de eşlik eder.

Toumani son yıllarda kora müziğinin gelişimine katkıda bulunan bir sanatçı ve Afrika’nın ünlü müzisyenlerinden biri olarak tanınmanın keyfini çıkarıyor.

Toumani Diabaté

2004 yılında Fas kralı 6. Muhammed’in organize ettiği Mawazine Festival’inde UNESCO tarafından verilen “Zyriab des Virtuoses” ödülüne layık görülen sanatçı, bu ödülü alan ilk Afrikalı siyah olmuştur.

Toumani Mali Müzik Cemiyetinin en aktif ve dinamik üyelerinden biri olmaya devam etmektedir. Mandinka Kora Productions firmasının başına geçen ve başkanlığını yürüten sanatçı geleneği koruyarak yeni nesillere kora müziğinin mirasını taşımaktadır. Seminerler, festivaller ve çeşitli etkinliklerle kora geleneğini yaymaya çalışmaktadır. Toumani, aynı zamanda Balla Fasseke Kültür Sanat ve Multimedya Konservatuarı’nda 2004 yılından beri kora dersleri vermektedir.

2004 yılında World Circuit’le üçleme albümlerin kayıtlarına giren sanatçı Bamako Mande Otel’de bu kayıtları gerçekleştirir. İlk olarak düet çalışması ‘In the Heart of the Moon’’u Ali Farka Touré ile kaydeder ve gerçekleştirdikleri bu albüm “En İyi Geleneksel Müzik Albümü” dalında grammy ödülünü kazanır. Daha sonra Symmetric orkestra ile kaydettiği ‘Boulevard de l’Indépendance’, Afrika’dan çıkan en yoğun ve müzikal olarak en zengin albüm olarak değerlendirilir. Üçlemenin sonuncusu ise yine eşlik ettiği Ali’nin solo albümü ‘Savane’ olur.

Symmetric Orkestra’nın uluslararası gördüğü büyük ilgi grubu Bamako’nun Hogon kulubündeki performansları dışında New York’un ünlü Carnegie Salonu gibi gösteri merkezlerine, Glastonbury, Nice Caz Festivali ve Montreal Caz Festivali gibi ünlü festivallere taşır.

Şubat 2008 çıkışlı albümü ‘The Mandé Variations’ sanatçının son çalışması. Albümü ‘The Mandé Variations’ ile tamamen akustik bir çalışma ortaya koyan sanatçı, ilk solo kora albümü ‘Kaira’’dan sonra ikinci bir solo kora albümü yapmış olur. Toumani bu albümle birlikte şarkılarını Londra Senfoni Orkestrası’yla birlikte bir konserle sahneye taşıma şansı da yakalar.

Toumani kariyeri boyunca Afrika’nın yeni ve eski tüm güzel müziklerini biraraya getirmeyi başarır. 2009 yılının Grammy adayları arasına giren albümü “The Mandé Variations” sanatçıyı ve kora müziğini tüm dünyaya tanıtmaya devam ediyor…

Benzer karalamalar:

1. Mande Variations Toumani Diabaté
2. Toumani Diabaté: Geçmişin ve Geleceğin Müzik Terzisi
3. Toumani Diabaté İle Özel Röportaj

Toumani Diabate (photo: Youri Lenquette)

Afrika geleneksel müziklerini ve kora çalgısını tüm dünyaya sevdiren Malili ve Grammy ödüllü Toumani Diabaté çaldığı enstrüman ile gerçek anlamda özdeşleşen sanatçılardan biri. Batı Afrika’ya özgü, 21 telli kora enstrümanını dünya müzik platformuna taşıyan Toumani Diabaté için kora, Ravi Shankar için sitar, Djivan Gasparyan için duduk, Jimi Hendrix için gitar ve Arif Sağ için saz neyse o.

Açık Radyo’da albümlerinin pek çok defa prömiyerini gerçekleştirdiğimiz virtüöz, 22 Mayıs’ta, Cemal Reşit Rey’de, Türkiyeli müzikseverlerin karşısına ilk defa çıkacak. Yoğun dünya turnesi arasında kendisini yakaladık ve bir söyleşi yaptık:

Zekeriya Şen: Kora bazı ülkelerde hâlâ pek bilinmiyor. Bize biraz koranın geçmişi hakkında bilgi verebilir misiniz?

Toumani Diabaté: Kora ile sunduğumuz geleneksel şarkılar o kadar eski şarkılar ki, birçok dinleyicinin iyi bildiği batı klasik müziği eserlerinden bile eski bir geçmişi var. Aslında diğer enstrümanlara rağmen, daha çok kişiye ulaştığında, herkes birçok batı enstrümanından daha geleneksel ve hiç de yabancı olmadığını fark edecek. İyi müzik dinleyicileri bunu farketmeye başladı bile…

Zekeriya Şen: Ebeveynleriniz Ulusal Enstrüman Topluluğu’nda yer alan müzisyenlerdi ve müzik gelişiminizde mutlaka doğrudan etkileri olmuştur. Anne ve babanız müzik kariyerinizde size bir yol çizdi mi yoksa sizi kendinizle baş başa, özgür mü bıraktılar?

Toumani Diabaté: Müzik babamın doğasında vardı ama ben babamı o kadar az görebiliyordum ki…Belki genlerimde taşıyordum müzik sevgisini, ama yetiştiğim çevre bu büyüleyici kora müzikleriyle sarılıydı ve bu benim gerçek motivasyonumdu. Babamdan uzak olduğumu saklamıyorum, çünkü hep seyahat etmek zorundaydı… Hem annem hem babam müzikle meşgullerdi ve ben müziği kendimde buldum…

Zekeriya Şen: Hiç şüphesiz böyle onların sayesinde birçok farklı müzik dinlediniz. Böyle bir müzik zenginliği içerisindeydiniz. Korayı kendi kendinize öğrenmenizde bunun size ne kadar katkısı oldu?

Toumani Diabaté: Aslında bu konuda mütevazi değilim, çünkü bunun bana Tanrı’dan bir hediye olduğunu düşünüyorum. Bulunduğum çevrenin bu müzikle dolup taşması elbette beni etkilemiştir, ama ben bu müziği keşfetmekten çok, bu müziğe doğduğumu düşünüyorum, bana bu müzikle kendimi ifade etmek çok doğal geliyor…

Zekeriya Şen: Çok genç yaşta, dönemin ünlü isimleriyle müzik birlikteliğine girmiştiniz; müzik yapmaya başladığınızda uluslararası bir tanınmışlığa ulaşabileceğinizi hiç düşündünüz mü?

Toumani Diabaté: Benim bütün istediğim kora müzikleriyle, kendi gelenekselliğimi temsil ederek dünyayı dolaşabilmekti. Profesyonel olarak sahnede olmak bana çok heyecan veriyordu, açıkçası büyük isimlerle ilk tecrübelerimi kazanmak büyük bir şans, ama benim odaklandığım sadece sahnede olmaktı…

Zekeriya Şen: Müzik kariyeriniz boyunca hep diğer sanatçılarla alışverişi ve etkileşim içerisinde oldunuz; farklı coğrafyadan gelen bu kadar çok müzisyen ile birebir çalıştıktan sonra, birlikte müzik yapacağınız kişilerde özel bir şey arıyor musunuz?

Toumani Diabaté: Bana pop yıldızları da kimi zaman heyecan verebiliyor. Tıpkı Björk’le çıkardığımız işler gibi.. Alternatif müzikler yapan ve popüler olmuş o kadar çok başarılı isim var ki. Madonna ile bir çalışma yapmak çok enteresan olabilirdi mesela. Blur’den bildiğimiz Damon Albarn bana göre çok yetenekli ve kendine özgü işler çıkarıyor… Damon Albarn’la çalışmayı isterdim.

Zekeriya Şen: Roswell Rudd ile birlikte caz müziğini kora ile birleştirdiğiniz “Malicool” çalışmasını çok beğeniyorum. Bu çalışma hakkında bizlere ne söyleyebilirsiniz?

Toumani Diabaté: Kora ile doğaçlama yaptığımda caz duygusu o kadar yakınlaşıyor ki… Geleneksel müziklerin cazla uyumu, bu müziklerin zengin kökleri ile ilgili. Cazın da insan dramlarından çıkan ve müzikal olarak da zengin bir geçmişi var, koranın da geçmişi tartışılmaz, bu yüzden uyumlarının iyi olduğuna ben de inanıyorum ve dinleyici, özellikle caz dinleyicisi büyük keyif alıyor… 22 Mayıs’ta İstanbul’da aynı keyfi yaşıyor olacaksınız.

Zekeriya Şen: Tüm müzik birlikteliklerinizin arasında en çok beğendiğiniz ve diğerlerine nazaran ön planda olan hangisi?

Toumani Diabaté: Yaptığım işlerden hiçbirine haksızlık etmek istemiyorum, ama kaybettiğimiz bir efsane olarak Ali Farka Touré ile yaptığım çalışma benim kariyerim için çok değerli. Ali Farka’nın müziği geleneksel bir müzik ve Mali’nin tüm köklerini taşıyor. Onun albümünde bir müzisyen olarak yer alabilmek benim için bir ödüldü, üstelik bu Grammy alan bir albüm oldu…

Zekeriya Şen: Yıllardan beri grubunuz Symmetric Orchestra ile çalıyorsunuz ve şu ana kadar birlikte sadece tek bir albüm kaydettiniz. Gelecekte onlarla planladığınız yeni çalışmalar dinleyecek miyiz?

Toumani Diabaté: Henüz son albümümü sunuyorum ve “The Mande Variations”, benim için kendimi müzikle ifade etmeye başladığımdan beri alabildiğime inandığım yolu dinleyiciyle paylaşıyor. 20 yıl önce yayınladığımız ilk kora albümünden sonra bu albüm benim için çok önemli. Bu yüzden, yeni bir albüm heyecanı henüz duymuyorum, çünkü son albümü daha çok insana ulaştırmak istiyorum. İstanbul’da da bunu yapıyor olacağım…

Zekeriya Şen: Kültürel alışverişi önemseyen bir dünya müzisyeni olarak, seyahatlerinizde diğer sanatçılardan neler duyuyorsunuz? Özellikle ilginizi çeken bir şey var mı?

Toumani Diabaté: Müzisyenler, özellikle geleneksel müzikleri daha çok kişiye ulaştırabilmek için deneysel çalışmalar yapmaya devam ediyorlar ve artık ne dinleyici ne de müzisyenler bu konuda katı değiller. Ben yine de gelenekselden çok uzaklaşmamaya çalışıyorum. Eğer kökleri iyi biliyorsanız buna cesaret edebiliyorsunuz. Şimdi tanıştığım birçok müzisyende bu cesaret ve yetenek var.

Zekeriya Şen: Ne zaman sınırları aşıp uluslararası bir grup olduğunuzu fark ettiniz?

Toumani Diabaté: Hiçbir zaman buna odaklanmadım, ama henüz 19 yaşındayken sahnede Mali’nin en ünlü isimleriyle çalıyordum ve hayal ettiklerimin uzak olmadığını da biliyordum… Symmetric Orkestra’yla dünyanın en prestijli salonlarında konserler vermeye başlayınca, şansımın arttığını tahmin edebildim.

Zekeriya Şen: Neredeyse tüm dünyaya Mandinka kültürünü müziğiniz vasıtasıyla tanıttınız, buna karşılık seyirciden aldığınız tepki nasıl?

Toumani Diabaté: İnsanlar popüler müzikleri seviyorlar, ama bir yandan işin içine koskoca bir tarih girince daha çok mutlu oluyorlar. İlk safhada dikkat çekmek için deneysel çalışmalar işe yarıyor, ama sonrasında geleneği sunmak hem benim için mutluluk verici oldu hem de insanlar keşfettiklerinde daha çok öğrenmek istiyorlar…

Zekeriya Şen: Türk müziği hakkında ne kadar bilgi sahibisiniz? Beğendiğiniz sanatçılar veya yerel enstrümanlar var mı?

Toumani Diabaté: Herhangi bir ülkeye gittiğimde ilk olarak eski geleneksel müziklerini ve folklorunu öğrenmeye çalışıyorum, ama özellikle yurtdışındaki festivallerden Aynur’u tanıyorum. Sesi çok güçlü ve çok etkileyici. Ömer Faruk Tekbilek de adını yurtdışında en çok duyduğum bir başka müzisyen…

Zekeriya Şen: Sınırların birbirine geçmesiyle, kanımca tüm kültürler kendi aralarında kaynaşmaya başladı. Sığ görüşlerin tüm utançları, ayrımcılıkları yıkılmaya başladı. Kültürel küreselleşme ve müziğin bunun içerisindeki rolü hakkında ne düşünüyorsunuz?

Toumani Diabaté: Müziklerin birbirine yakınlaşmasıyla beraber çoğu kez tarihçiler hiç bilemeyeceğimiz tarihi yakınlıkları keşfediyorlar ya da hatta birbirinden çok uzak ülkelerde bile ortak bir enstrüman olabildiğini görüyorlar. Bu yakınlıkları ortaya koymak bence çok anlamlı, ama diğer taraftan her ne kadar deneysel müziklere açık olsam da, mümkün olduğu kadar geldiğim toprakların eski müziklerini tanıtabilmeye özen gösteriyorum…

Zekeriya Şen: Dünya Müziği kavramına inanıyor musunuz?

Toumani Diabaté: Benim ilgilendiğim geleneksel müzik ve yaptığım çalışmaların yan yana getirildiği tanımlama daha çok “geleneksel müzik” oluyor…. Ama popüler bir müzikle ya da isimle de geleneksel bir çalışma yapılabilir ve pek çok alternatif çalışmalar ortaya çıkabilir…

Zekeriya Şen: Algı kolaylığı bakımından insanlar tarafından her şeyin etiketlendiği bir dönemde yaşıyoruz, siz müziğinizi herhangi bir stil ve tarz altında sınıflandırıyor musunuz?

Toumani Diabaté: Benim böyle bir kaygım yok, ama açıkça benim yaptığım müzik kora müziği… Belki bu müziğin cazla buluştuğu deneysel çalışmalar da yapıyor olabilirim, ama müziğim tamamen bizim eski geleneksel müziğimize dayanıyor. Ancak kora müziğinin yapısı deneysel çalışmalara izin veriyor ve özellikle sahnede cazla çok daha fazla yakınlaşıyor.

Zekeriya Şen: İlk defa Türkiyeli müzikseverlerin önüne çıkacaksınız ve emin olun hepsi müziğinizi heyecanla bekliyor. Bizler için neler planlıyorsunuz?

Toumani Diabaté: İstanbul’a olağanüstü müzisyenlerle beraber geliyorum, kendimi kora müzikleriyle ifade ederken yalnız kalmadığımı göreceksiniz. Özellikle son albümümden şarkılar olacak… Türkiye kültürel zenginliklerini, müzik ile ilgili çeşitliliğini hayranlıkla karşıladığım bir ülke. Ben de bizim zenginliklerimizi paylaşıyor olacağım..

Söz konusu röportaj ilk olarak Açık Radyo Sitesinde yayımlanmıştır.

Toumani Diabaté Konserde

Benzer karalamalar:

1. Mande Variations Toumani Diabaté
2. Toumani Diabaté Hakkında
3. Toumani Diabaté: Geçmişin ve Geleceğin Müzik Terzisi