Bir Dünya Sesi: Youssou N’dour

Dünya çapında gözde olan bir parçaya sahip olmak bir sanatçının başına gelebilecek en muhteşem şey olabileceğini düşünürüz zira bu bir ömre bedeldir. Ancak genellikle durum farklı bir yöne gider çünkü sanatçının üzerindeki baskı inanılmaz bir şekilde artar. Hem hayranları hem de müzik camiası koltuklarına uzanıp sanatçıdan aynı başarıyı tekrarlamasını bekler. Haftalar, aylar ve hatta yıllar geçer ve sanatçının her ürettiği yeni çalışma doruğa uzandığı çalışması ile kıyaslanır ve değerlendirilir. Bunun stresi ve gerginliği ise müzik yapma ilhamını bile engelleyebilir.

Youssou N’Dour’un afet Neneh Cherry ile yapmış olduğu üstün düet ‘7 Seconds’, ilk görücüye çıkalı yaklaşık on üç yıl oldu. Parça bir milyonun üzerinde satış sağlamasının yanı sıra Youssou N’Dour’un “Wommat” (Kılavız) adlı albümü Dünya Müziği ile alakası olmayan çoğu müzikseverin dikkatini çekmeyi başardı. Bir sonraki çalışması bol düetler ve uluslararası sanatçılar ile ortak müziksel işbirliğin bir yansıması olmasına rağmen istenilen hedefi yakalayamadı ve çoğu takipçisini hayal kırıklığına uğrattı. O dönemden beri çıkan her albümünde bir beklenti oldu, dönem dönem “Egypt” gibi albümleri o heyecanın yakınına ulaştı ancak bir türlü beklenen gerçekleşmedi. Elbette bu üretilen çalışmaların başarısız, kötü olduğu anlamına gelmiyor ancak müzikseverlerin genel beklentisini bir türlü karşılayamadı. Ancak durum sanatçının 2007 tarihli “Rokku Mi Roka” adlı en son çalışması ile bir anda değişti, zira söz konusu inanılmaz çalışma Youssou N’Dour’un kariyerinde şimdiden yeni bir doruk olmaya aday.

Üç yıl önceki cesur deneysel “Egypt” albümündeki egzotik Senegal ve Mısır melodilerin birbirine işlemesini yansıttıktan sonra sanatçı bu yeni çalışmasında farklı, başarılı ve heyecan verici yeni bir kulvara sokuluyor. Müziksel yelpaze o kadar geniş ki tam olarak nereden başlayacağınızı bilemiyorsunuz. Özellikle son zamanlarda Mali’den çıkan en heyecan verici sanatçı, tek kelimeyle bir ngoni ustası olan Bassekou Kouyate’nin katkıda bulunduğu beş parça, albümün ana temasını belirliyor. Aşina olduğumuz yoğun ve ağır Youssou N’Dour melodileri bu albümde Bassekou Kouyate’nin katalizör rolü sayesinde daha yumuşak ve anlaşılır bir formata sokuluyor.

Kuvvetli vurmalı çağlılardan oluşan bir omurgaya oturtulan “Rokku Mi Roka” açılışını marşsal bir yapıya büründürülmüş, özgürlüğü kutlayan ‘4-4-44’ parçası ile yapıyor. Gitar ezgilerinin güzel bir yansıması olan ‘Pullo Ardo’ ve ngoni’nin döktürüldüğü, Pusmane Kangue vokalleri ile süslenen ‘Sama Gammu’ albümün gerçek temasını ortaya koyan şölensel ezgiler. Takip eden ‘Bajjan’ ve ‘Baay Faal’ adlı parçalar geleneğin saf kutlamasını sürdürüyor. ‘Bajjan’ adlı parça Badianes kültürünü koruyan kadınlara ithaf edilen enerji yüklü bir çalışma ve albümün en dikkat çekenleri arasında. Albümün en karanlık parçası olan ‘Baay Faal’ ise ulumalar ve el çırpmalarla süslenmiş Mouride kültüründeki kardeşliği dile getiren renkli ve heyecanlı bir çalışma. Dokuzuncu sırada yer alan ‘Dabbaax’, çift bas, akustik gitar ve ngoni evliliğinden doğan büyüleyici bir melodi üzerine özgür ve rahat bir biçimde serpiştiren Youssou’nun sesi ile dinleyeni karşılayan bir parça. Hiç kuşkusuz albümün en dikkat çekenleri arasında yer alıyor. “Rokku Mi Roka”nın kapanışında dinleyeni Neneh Cherry ile yapılan “Wake Up” (It’s Africa Calling) adlı düet uğurluyor. Pop ve rap ezgileri taşıyan parça, her ne kadar on üç yıl önceki düetin başarısından oldukça uzak olsa bile bu iki vokalin yeniden bir araya gelmiş olmasından dolayı eski kıvılcımları uyandıran bir özlemli an.

Sanatçının eski çalışmalarında aşina olduğumuz Batı Sudan haklına özel Wofof Mbalax müzik türü bu defa albümde yer almıyor. Bu kez sanatçı kulağını Kuzey’e çeviriyor ve Mali, Moritanya ve Kuzey Senegal ezgilerinin harmanlanmasından oluşan, geleneksel melodilerin yanı sıra çöl blues ezgilerinin süslediği bir müzik kutusu ile karşınıza çıkıyor.

“Rokku Mi Roka” hayat dolu ve sağlam bir çalışma. Başarılı Afrika pop ezgilerinin yer aldığı bu çalışma hiç kuşkusuz Youssou N’Dour’dan umudunu kesenlerin tekrar dikkatini çekebilecek kuvvette. Ne de olsa hiçbir Afrikalı sanatçı Youssou N’Dour gibi uluslar arası müziksel duyarlılığa dokunamamıştır zira onun sayesinde çoğu müziksever dünya ezgileri ile tanışmıştır.

Tüm Albümleri

• Bitim Rew (1984)
• Nelson Mandela (1986)
• Immigrés (1988)
• The Lion (1989)
• Set (1990)
• Eyes Open (1992)
• Guide (Wommat) (1994)
• Djamil (1996)
• Inedits 84-85 (1997)
• Special Fin D’annee Plus (1999)
• Lii (2000)
• Joko: From Village To Town (2000)
• Joko: The Link (2000)
• Rewmi (2000)
• Le Grand Bal (2000)
• St. Louis (2000)
• Le Grand Bal a Bercy (2001)
• Ba Tay (2002)
• Nothing’s In Vain (2002)
• Youssou N’Dour and His Friends (2002)
• Kirikou (2004)
• Egypt (2004)
• Alsaama Day (2007)
• Rokku Mi Rokka (2007) — #30 in Rolling Stone‘s Top 50 Albums of 2007.
• Special Fin D’annee : Salegne-Salegne (2009)
• Dakar – Kingston (2010)