Toumani Diabaté Hakkında

Toumani Diabaté Konserde

Toumani Diabate Afrika’nın en önemli müzisyenlerinden biri. Toumani, Batı Afrika’ya özgü kora adı verilen bir tür arp çalıyor ve diğer kora çalgıcılarından farklı olarak bu enstrümanı tüm dünyaya tanıtıyor. Bir virtüöz ve yaratıcı bir sanatçı olarak koranın dünyanın en bilinen enstrümanlarına rakip olabileceğini gösteriyor.

Toumani Mali’nin başkenti Bamako’da 1965 yılında dünyaya gelir. Ailesinde 71 kuşak öncesine kadar birçok kora çalan akrabası bulunmaktadır. Babası Sidiki Diabate’ye (1922-1996) 1977 yılında dünyanın en önemli festivallerinden biri Black Arts’da Kora Kralı ünvanı verildi. Sidiki Diabete kora çalan müzisyenlere en büyük ilhamı veren sanatçılardan biri olarak anılmaktadır. Toumani’nin annesi şarkıcı Nene Koita ve babası Sidiki devlet tarafından o kadar çok sevilmektedir ki, başbakanlık sarayının altında şimdiki evlerinin olduğu arazi kendilerine hediye edilir.

Böyle bir müzik çevresinde büyüyen sanatçının yaşadığı Bamako 60’lar ve 70’lerde siyahi Amerikan müziklerinden ve özellikle soul müzikten etkilenir. Jimi Hendrix, Jimmy Smith gibi rock müzisyenleri ve Led Zeppelin Bamakonun müzik algısını ve Toumani’nin müzikal kimliğini etkileyen diğer isimlerdir.

Henüz beş yaşında bir müzik dehası olduğu anlaşılan sanatçı Mali hükümetinin desteklediği bir programla lokal müzik topluluklarına girmeye başlar. 13 yaşında ilk konserini veren sanatçı, 1984 yılında ünlü diva Kandia Kouyate’ye eşlik eden bir müzik grubuna katılır. 19 yaşında Afrikanın en güçlü sesiyle turnelere çıkmaya başlar.

Her ne kadar kora çalmayı kendi kendine öğrendiyse de, Toumani korayı solo bir enstrüman olarak geliştirme fikrini babasından alır. Toumani korayı hem ritm saz, hem vurmalı hem solo bir enstrüman olarak kullanmayı keşfeder ve böylelikle Afrika’nın gizemli enstrumanını dünya sahnesine taşır. Toumani ilk olarak 1986 yılında Avrupa’ya başka bir Malili sanatçı Ousmane Sacko’ya eşlik etmek üzere gelir ve Londra’da 7 ay kalır. Bu süre içinde, 21 yaşında ilk solo albümü ‘Kaira’yı kaydeder. İlk kora albümü olarak tarihe geçen albüm, aynı zamanda hala tüm zamanların kora müziği için yapılmış en iyi albümlerinden biri olarak anılmaktadır. 1986 yılında WOMAD festivalinde boy gösteren sanatçı, dünya müzik sahnesinde büyük ilgi görmeye başlar.

Bu dönemde İngiltere’de farklı alanlardan müzisyenlerle tanışıp çalışma fırsatı bulan sanatçı, ünlü ”Jugalbandi” fikriyle (iki enstrüman arasındaki atışma), Hint klasik müziklerini öğrenir.

İlk büyük işbirliğini İspanyol flamenko grubu Ketama’yla yapar. Sanatçıyla tanışır tanışmaz müziklerine flamenkonun palmas adı verilen meşhur alkışlarıyla eşlik eden grup, sanatçıyı da şaşırtır. Sonuç olarak ‘Songhai’ albümünü beraberce kaydederek kora ve flamenkonun müthiş bir kombinasyonunu gerçekleştirirler.

Bu deneysel çalışmaları işinin bir parçası olarak değerlendiren sanatçı, “Mali’de geleneksel çalışmalar yapabilirim ama başka yerlerde farklı şekillerde işler çıkarabilirim. Neden olmasın? “ demektedir.

1990 yılında Symmetric orkestrayı kuran sanatçı bu isimle mükemmel bir dengeyi anlatmaktadır. Buradaki “Simetri” geleneksel ve modern arasındaki dengeyi ve birbiriyle yakın ülkeler arasındaki müzisyenlerin birbirlerine katkılarını ifade etmektedir. Toumani Senegal, Gine, Fildişi Sahili ve Mali gibi ülkelerin ortaçağdaki ortak paylaşımlarından yola çıkarak, müzik bağlamında bu ortak kültürlerin dengesini yeniden canlandırdığını düşünmektedir. Orkestranın adı ilk olarak 1992 yılının bir projesinde ‘Shake The Whole World’ albümünde kullanılır. Bu albüm Japonya ve Mali’de yayınlanır. 2005 yılında kaydettiği ‘Boulevard de l’Indépendance’ albümü tüm dünyada büyük ilgi görür. Grup ardından uluslararası büyük turneler yapmaya başlar.

1990’ların başında Bassekou Kouyate ve Keletigui Diabaté gibi yetenekli müzisyenlerle birlikte bir tür caz açılımı yakalayan sanatçı caz-jugalbandi tarzını yaratarak albümü ‘Djelika’’yı 1995 yılında kaydeder. Aynı yıl Madrid’e giderek ‘Songhai 2’ albümünü de tamamlar.

1998 yılında Ballake Sissoko ile bir kora düet albümü kaydeden Toumani; 1970’lerde bu iki sanatçının babasının birlikte “Ancient Strings” isminde bir albüm kaydetmeleri sebebiyle yeni albümlerine bu eski albüme gönderme yaparak, ‘New Ancient Strings’ adını verir.

Blues ve Batı Afrika müziklerinin bağlarına dikkat çeken sanatçı, “Blues ve caz Afrika’dan geliyor” diyerek bir hatırlatma yapar ve kora ve diğer bazı yaylı Mali çalgılarının blues’a nasıl yakın hissettirdiğinin altını çizer. “Kora ve Ngoni, yüzyıllar öncesinden çok eski enstrümanlar, belki de blues, ilk olarak bu enstrümanlarla çalındı” diye ekler. Bu etkileri taşıyan Taj Mahal ile kaydettiği ‘Kulanjan’ albümü 1999 yılında yayınlanır.

Toumani bir sonraki albümü ‘Malicool’ ile Amerikalı ünlü caz ve trombon sanatçısı Roswell Rudd ile deneysel çalışmalarını daha ileri taşır. Albüm özellikle doğaçlamalara yer verirken Thelonius Monk’un ünlü parçası ‘Hank’in yepyeni yorumu ve Beethoven’in ‘Ode to Joy’ eserinden alıntılarla dikkat çekmektedir.

Toumani Ali Farka Toure’nin ilk albümüne eşlik eder, Salif Keita ile turneye çıkar ve albümleri “Papa” ve ‘Mbemba’ için de sanatçıya konuk olarak eşlik eder. Damon Albarn’ın ‘Mali Müzikleri’ projesinin bir parçası olurken, Kasse Mady Diabaté’nin 2004 Grammy adayı albümü “Kassi Kasse”de de yeralır. 2007 yılında ‘Hope’ adlı şarkıda Björk’ün albümü ‘Volta’’ya da konuk olan sanatçı Glastonbury Festivalinde sanatçıya sahnede de eşlik eder.

Toumani son yıllarda kora müziğinin gelişimine katkıda bulunan bir sanatçı ve Afrika’nın ünlü müzisyenlerinden biri olarak tanınmanın keyfini çıkarıyor.

Toumani Diabaté

2004 yılında Fas kralı 6. Muhammed’in organize ettiği Mawazine Festival’inde UNESCO tarafından verilen “Zyriab des Virtuoses” ödülüne layık görülen sanatçı, bu ödülü alan ilk Afrikalı siyah olmuştur.

Toumani Mali Müzik Cemiyetinin en aktif ve dinamik üyelerinden biri olmaya devam etmektedir. Mandinka Kora Productions firmasının başına geçen ve başkanlığını yürüten sanatçı geleneği koruyarak yeni nesillere kora müziğinin mirasını taşımaktadır. Seminerler, festivaller ve çeşitli etkinliklerle kora geleneğini yaymaya çalışmaktadır. Toumani, aynı zamanda Balla Fasseke Kültür Sanat ve Multimedya Konservatuarı’nda 2004 yılından beri kora dersleri vermektedir.

2004 yılında World Circuit’le üçleme albümlerin kayıtlarına giren sanatçı Bamako Mande Otel’de bu kayıtları gerçekleştirir. İlk olarak düet çalışması ‘In the Heart of the Moon’’u Ali Farka Touré ile kaydeder ve gerçekleştirdikleri bu albüm “En İyi Geleneksel Müzik Albümü” dalında grammy ödülünü kazanır. Daha sonra Symmetric orkestra ile kaydettiği ‘Boulevard de l’Indépendance’, Afrika’dan çıkan en yoğun ve müzikal olarak en zengin albüm olarak değerlendirilir. Üçlemenin sonuncusu ise yine eşlik ettiği Ali’nin solo albümü ‘Savane’ olur.

Symmetric Orkestra’nın uluslararası gördüğü büyük ilgi grubu Bamako’nun Hogon kulubündeki performansları dışında New York’un ünlü Carnegie Salonu gibi gösteri merkezlerine, Glastonbury, Nice Caz Festivali ve Montreal Caz Festivali gibi ünlü festivallere taşır.

Şubat 2008 çıkışlı albümü ‘The Mandé Variations’ sanatçının son çalışması. Albümü ‘The Mandé Variations’ ile tamamen akustik bir çalışma ortaya koyan sanatçı, ilk solo kora albümü ‘Kaira’’dan sonra ikinci bir solo kora albümü yapmış olur. Toumani bu albümle birlikte şarkılarını Londra Senfoni Orkestrası’yla birlikte bir konserle sahneye taşıma şansı da yakalar.

Toumani kariyeri boyunca Afrika’nın yeni ve eski tüm güzel müziklerini biraraya getirmeyi başarır. 2009 yılının Grammy adayları arasına giren albümü “The Mandé Variations” sanatçıyı ve kora müziğini tüm dünyaya tanıtmaya devam ediyor…