Müziğin telefon hattı aracılığıyla internetten indirilmesi müthiş ve modern bir şey değil mi? Aslına bakarsanız öyle değil!
1896 yılında Thaddeus Cahill adlı bir kişi “müziği elektronik olarak dağıtmak ve üretmek için bir cihazın” patentine başvurdu. 1914 yılına kadar AT&T hatlarından Telharmoniums adlı cihazı ile müzik transfer etti. Aslıuna bakarsanız ondan önce bunu yapan birisi daha vardı. Bu kişinin adı Elisha Grey’di. Grey telefonun icat edildiği yıl 1876’da telefon hattını kullanarak müzik transfer etti. Grey 1874 yılında ilk elektronik müzik enstrümanını icat etti. Buna “Musical Telegraph” yani Müziksel Telgraf adını verdi.
Alexander Graham Bell, Gray’ın kullandığı yönteme benzer bir şekilde “Elektrip Arp” adında deneysel bir cihaz üretti. Bu cihaz sayesinde konuşmalar telefon hatları sayesinde transfer ediliyordu. Bell aynı zamanda sağırlar için konuşma hocasıydı. 1879 yılında sağırlığı tespit etmek için audiometre adında bir cihaz geliştirdi. Bundan dolayı sesin ölçü birimi bels veya decibels olarak ölçülür.
Japonların en çok kullandıkları halk çalgısı. Gögsü ve sırtı güderi gerili, dört köşe küçük gövdeli, ince uzun saplı, üç telli bir tür lavta. Farklı tınılar elde edebilmek için degişik mızraplarla çalınır. 16. yüzyılda Çin ‘den gelen sanxian adlı çalgıdan türedigi sanılır. Kabuki oyunlarının geleneksel orkestralarında yer alan, halk ve sanat müzigi şarkılarına eşlik için kullanılan başlıca çalgılardan biridir.
“Fragile Beauty” ilk defa şarkıcı Huong Thanh ve gitarist Nguyen Lé’nin-her ikisi de Vietnam doğumlu ama Paris’te yaşıyor - fiilen baştan sona çalıştıkları bir albüm. Bundan önce karşılıklı kendi solo çalışmalarında üç defa bir araya gelen sanatçılar bu doğal sürecin sonucu “Fragile Beauty”de hünerlerini birleştirdi. Akıllıca düzenlenmiş geleneksel parçaların yanı sıra yeni yazılan besteler zamansızlığı ve Vietnam müziğinin çağdaş evrimini yansıtıyor albüm.
Bu albümdeki müziği dünya müziği, dünya cazı veya kendi tanımınıza uyan her hangi bir klasmana sokabilirsiniz zira içeriği çok geniş, tek kelimeyle albümün adını yaşatıyor Narin Güzellik. Yumuşak caz gitar tınısı, iğne uçlu keskin Vietnam vokalleri, tüm açılar ve şölensel ritmik prizma albümün hamurunu oluşturan temel unsur. Huong Thanh şarkı söylüyor ve Nguyen Le gitarıyla onu takip ediyor, müziksel patikalar çizilip, yaşatılıyor ve bu süreç albümün sonuna kadar devam ediyor. “Fragile Beauty” bir müzik birlikteliğinin en güzel özelliklerini ahenk içerisinde, yumuşaktan keskine uzanan bir dalgalanma ile dinleyenlere aktarıyor.
Nguyen Le & Huong Thanh (c) NathalieRoze
Uzak Doğu, Batı, Oryantal ve Afro-beat ezgileri arasında süzülen albüm tam bir enstrüman ordusunun ortaya çıkarttığı müziksel harmanlama. Yaklaşık otuz enstrümanın kullanıldığı albümde her enstrüman kendine verilen süreç içerisinde rolünü başarıyla tamamlıyor ama en önemli enstrüman hiç şüphesiz Thang’ın kendi sesi. Karim Zaid’in vurmalıları ‘The Swallows Bridge’ adlı parçanın ortalarında basçı Etienne Mbapp ile bası ile buluşup hassasiyet ve nadir bir güzellik yaşatıyor. Bestelerin kültürel geçmişine rağmen tüm dünyaya yayılmış enstrümanların var oluşu albümü global bir kişiliğe büründürüyor.
Bu tür müzik birliktelikleri eskiden beri samimi ve sıcak karşılanmıştır ancak ilk dinleyişte Fragile Beauty iki üç tonun farklı yönlerden gelip aynı ritimsel masada buluşması biraz yadırgansa bile bu albümün içine girdikçe hemen yön değiştiriyor. Melodilerin vokaller ile birlikte farklı yönlere çekilmesi heyecan verici bir ortam sağlıyor. Bu durum özellikle Yeni Vietnam tiyatrosunun en meşhur sanatçılarından biri olan Cai Luong’un kızı olan Thanh’ın gitarsız olarak sadece vokelleri ile süslediği parça ‘The Pavillion of Crystallizes Azu’ kendisini ifşa ediyor. Farklılık ancak bu kadar uyum sağlayabilir ve güzelliğe gebe olur.
Bu dinlediğimiz kurnaz albümlerden biri, ilk başta sağ gösterip sonra sol vuran türden. Thang’ın kristal kadar berrak olan vokalleri ritimlerin vurgularından, melodilerine, vuruşlardan yansımalara albümün geleneksel yönüne sahip çıkarken Nguyen Le Hendrix mirasıyla modern aranjmanları, caz yenilikçiliğini ve avangart stilini getiriyor. Birleşik yapılandırma ortaya organik ve şu ana kadar çıkan en olgun çalışmayı çıkartıyor. Vietnam şiirinde sık sık rastlanan Budizm’den esinlenen resimlerden ilham alan albümün ana teması dünyanın geçiciliği ve varlığın narinliği. Albüm narin bir açılış yapan ‘Drifting On The Water’ile dinleyenleri karşılıyor, Huong Thanh burada yerinde caz altyapısı ile narin sesini fısıldıyor. Daha sonraki parçalarda hassas işlevsel kombinasyonlar dinleyeni albümün derinliklerine çekmeyi başarıyor. Albümde hüküm arada sırada elektronik makyaj ile süslenen yavaş parçaların elinde. Güney Vietnam’dan gelen bir yaşlı balıkçının konu edildiği ‘Go Cong Blues’ bunun en güzel örneklerinden biri. Albümle aynı ada sahip olan parça ise ses dolgunluğunu ustaca işlenen tutku ve istikrarla yansıtıyor. Güzellik gerçekten geçici bir kavram olabilir ancak bu albümdeki güzellik bir nebze olsu bunun ölümsüz olabileceğinin göstergesi.
Nguyen Le & Huong Thanh By Nathalie Roze
İşin özünde “Fragile Beauty” kusursuz bir dünya Müziği örneği, özellikle Uzak Doğu müziğine ilgi duyan ve açık zihniyetli caz severler için.