Çin Müziği

Antik Çin Müzik Topluluğu
Antik Çin Müzik Topluluğu

Kore ve Japon müziğini de içine alan Doğu Asya müziğinin geleneksel biçimlerinden ve bilinen en eski ve en gelişmiş müzik sistemlerinden biri.

Çin müziğinin belgelenebilmiş en eski aşamalarında nefesli ve vurmalı çalgılardan küre flüt (xun), pan flüt (pai-xiao), serbest kamışlı ağız mızıkası (sheng), taş çan ve çan takımları (ging ve zhong), davul (gu), ayrıca da vurmalı idyofonların (zhu ve wu) kullanıldığı saptanmıştır. İÖ y. 5000’lerden kalma en eski xun’ların ses aralığı düzeni temelde minör üçlü sisteme dayalıdır. Daha sonraki Çin bestelerinde ise genellikle cı, şang, yu, cüe ve gong armonileri olarak bilinen kapsamlı bir armoni sistemi kullanılmıştır.

Bugün büyük çeşitlilik gösteren Çin müziği vokal müzik, balad, dans, tiyatro ve çalgı müziği olarak sınıflandırılabilir. Vokal müzikte melodi yürüyüşü ve Çincenin, ölçülü kullanılan müziksel anlatım araçlarıyla kaynaştığı göze çarpar. Baladlarda müziksel anlatımın zenginliği edebi yaratıcılığı tamamlar. Dans müziğinde ise büyük orkestralar ve çok ritimlilik egemendir.

Çin tiyatrosundaki 360’ı aşkın yöresel üslupta üç ana sisteminin kullanıldığı görülür. Bunlar yi-yang giang, kun-giang ve bangzi-giang adı verilen opera sistemleridir. Eşlik açısından incelendiğinde yi-yang-giang adı verilen opera sisteminde nefesli ve yaylı çalgıların genellikle az kullanıldığı kun-giang sisteminde nefeslilerin, bangzi-giang’da ise yaylıların egemen olduğu görülür. Her üç sistemde de vurmalılara geniş yer verilir. Operanın yapısı genellikle bağımsız melodilerin bir süit biçiminde bir araya getirilmesiyle ya da bir dizi temel melodinin ritmik olarak genişletilmesiyle oluşturulur.

Orkestra, topluluk ve solo çalgı müziğinde çok bölümlü bir biçimsel kalıba uyulur. Giriş ya da önçalış temanın açılışı, geçiş ve sonuçtan oluşan dört aşamalı bir gelişme çizgisi izlenir.

Çin çalgıları akustik malzeme ve çalınış biçimlerine göre sınıflandırılır. Metal, taş, kil, deri, ipek, tahta, sukabağı ve bambu gibi maddelerden yapılan bu çalgılar çalınış biçimlerine göre de nefesli, vurmalı, mızraplı ve yaylı olarak adlandırılır.

Çin müziğinde orkestra düzeni ipek (si), bambu (cu), kamış nefesli (çuiy) ve vurmalı (da) çalgıların tonal özellikleri üzerine kurulmuştur. Orkestra yorumlarında ton kaygısı, melodik ve armonik kaygılara ağır basar. Çin çalgısal müzik repertuarının tümünde ton kullanımındaki titizlik belirgindir.