Şarkıcı ve gitarist Habib Koite yumuşak, melodik ve üstün ritimleri ile Mali’nin coğrafik ezgilerini uluslar arası platforma taşıyan en önemli sanatçıların arasında yer almasına rağmen ne yazık ki şu ana kadar hak ettiği uluslar arası konuma bir türlü gelemedi. Zira sanatçının günümüze kadar üretmiş olduğu çalışmaları konser performanslarına kıyasla hep arka planda kaldı. Oysa sanatçı ülkesi Mali’de bir milli kahraman zira çaldığı bilumum enstrümanların yanı sıra Mali’nin derinliklerinden gelen müziği icra ediyor olması herkesin gönlünü fethetmeye yetiyor. Fakat bir türlü sanatçının sahnedeki enerjisi ve vokalleri albümlerine yansıtılamadı ve bundan dolayı sanatçı uluslar arası medyada oldukça fazla eleştirildi. Ancak sanatçının altı yıl sonra gelen 2007 tarihli “Afriki” adlı kaliteli bir şekilde işlenmiş üçüncü çalışması bu kanıyı tamamıyla değiştirecek özelliğe sahip.
Babasının demiryolunda çalışmasından dolayı aslen Senegal’de doğan sanatçı bir yaşına gelmeden Mali’de Keyes’e (Senegal sınırında bir kasaba) taşındı. Burada iki yıl kaldıktan sonra tüm Koite sülalesi Mali’nin başkenti Bamako’ya taşındı. Bu şehir Habib Koite’nin büyüdüğü yer oldu. Mühendis olmak için eğitim gören sanatçı amcasının onda keşfettiği müzik kabiliyeti ve bunun üzerine yaptığı ısrarlar üzerine Bamako’daki Ulusal Sanat Enstitüsüne kaydoldu. Gençlik döneminde Bamako’da yer alan çoğu barda çalan sanatçı böylece Mali geleneksel müziğinin yanı sıra tüm Afrika kıtasından gelen ezgiler ile tanışma imkânı yakaladı. Aynı zamanda küreselleşme sonucu elbette rock, pop ve özellikle Latin ezgileri hayatına girdi. Tüm bu farklı tarzları kendi içerisinde süzerek özümseyen sanatçı böylece kendine özgü stilini oluşturmaya başladı.
Geleneksel ngoni enstrümanı gibi gitarı çalmaya başlayan genç Habib bu stili ile kısa zamanda özleşmeye başladı. Klasik gitar stilinden sıyrılan sanatçı her telin farklı bir ritim ile çalındığı bir stil geliştirerek hem geleneksel griot (yerel kabilelere ait müzik türü) hem de blues ve hatta Flâmenko ezgilerini çalabiliyor. Böylece tek bir gitar ile ortaya çıkarttığı müziksel skala oldukça geniş.
Zengin ve dipsiz bir müzik geleneğine, yöntemlerine ve stillerine sahip olan Mali’de müzik kariyerine atılan Habib kendine özgü gitar çalmasıyla hemen fark edilmeye başladı. Özellikle farklı stilleri bir araya getiren sanatçı önceden düşünülmeyen yaklaşım açılarıyla ve özellikle hayal gücü sayesinde yeni bir bütünsel Mali müziği yarattı. Aslında Habib’in müziğindeki dominant stil, Keyes kasabasındaki “danssa” adlı popüler ritim üzerine yapılandırılmış durumda. Danssa ise Mali’deki en kuvvetli, etkin ve antik ritim olan avcıların müziği olarak ta bilinen doso’ya dayanmakta.
Bir arayı gelecekte ve bir arağı geçmişten olan sanatçı ilk üretimini 1995 yılında “Muso ko” adı altında yayınladı. Bunu daha sonra sırasıyla “Ma Ya” (1999) ve “Baro” (2001) takip etti. 1Baro” adlı albüm sanatçının ilk uluslar arası çalışması olarak dünyaya açıldığı kapı oldu ve özellikle bu albümde yer alan Afro-Küba tarzındaki hit parçası ‘Cigarette Abana’ çok büyük ses getirdi. Sanatçı zamanla ve sağlam adımlarla Mali’nin diğer yıldızları Ali Farka Touré, Keletigui Diabate ve Toumani Diabate arasında yer almaya başladı.
Tüm dünyada 250 bin albüm satışı, yoğun konser zinciri ve Bonnie Raitt’in 2002 tarihli “Silver Lining” albümüne katkısı ile Habib Koite ve grubu Bamada 2001 tarihli albümleri “Baro” takip eden son altı yılı oldukça yoğun bir şekilde geçirdi. Çok az Afrikalı sanatçı Habib Koite kadar medya ilgisi yakalayabildi ve bundan dolayı ki Rolling Stones kendisini “Mali’nin en büyük pop yıldızı” olarak lanse etti. Yeni albümünde gitarist Mali’nin geniş farklı ritimsel yelpazesini başarıyla yansıtıyor.
Albümdeki parçalar her ne kadar Mali halkı için Bambana dilinde yazılmış olsa bile tüm dünya müziği severler bu ezgileri dinlemeye davet ediliyor. ‘Africa’ parçası çürük politikacılar, yıllardan beri süregelen savaşlar, fukaralık ve katliamları ile kıtaya bir eleştirisel bakışı yansıtıyor. Koite’ye göre Afrika halkı ya kendisine yardım edecek bir el bekleyecek ya da hemen kendi kendisine yardım edecek. Elbette sanatçı sadece politik şarkılar söylemiyor albümde birkaç tane de çok güzel aşk şarkısı yer alıyor. Özellikle genç bir kadının bir erkeği arzulamasının anlatıldığı ‘Fimani’ (Ufak Esmer) adlı parça çok büyüleyici. Devrimsel Mande melodisi ve melankolik sokou (geleneksel viyolin) tonu ‘Barra’ parçasını albümün en dikkat çekenleri arasına yerleştiriyor. Sanatçı ‘Nta Dima’ (Sana Onu Vermeyeceğim) adlı parçasında ise temel vurmalı ritimler ve farklı yöresel borazan enstrüman kullanımıyla geleneksel yaklaşımı bir adım ileriye taşıyor. Tüm bu yenilikler ve sanatçının eşsiz gitar hâkimiyeti bir araya gelince ortaya çıkan çalışma hiç kuşkusuz ritimsel atmosferde yeşeren melodik çiçekler gibi. Bu tanımımı en güzel yansıtan parça ise ‘Massake’.
Ekstra ritim, geleneksel enstrüman takviyesi ve Habib Koite’nin konser performansını albüme yansıtması, ülkemizde de satışta olan “Afriki”ye farklı bir ivme kazandırmış. Geleneksel ezgilerin her parçanın temeline akıllıca işlenmesi ve Koite’nin vokallerini bütünleyen kadın seslerinin takviyesi ile ortaya çok sıcak bir çalışma çıkıyor. Eskiden stüdyo teknolojisi ile keskin çıkışlı geleneksel enstrüman ritimleri “Afriki” albümünde olduğu gibi bırakılmış ve tüm hamlığı ile yansıtılıyor. Ngoni, balafon ve djembe geleneksel enstrümanlarının ezgilerinin kararlı ve kalıcı yapısı sanatçının repertuarındaki en önemli çalışmasını ön plana çıkartıyor. Sağlam bir akustik ses sentezine sahip olan albüm, ender duyulan aranjmanlar ile Koite’nin eşsiz gitarının ahengini yansıtmasının yanı sıra sanatçıyı uluslar arası bir statüye terfi ettiyor.
Her zaman sesini bir iletişim aracından çok, gruptaki ilave bir enstrüman olarak kullanan sanatçı böylece mesajını çok daha rahat dinleyiciye ulaştırıyor. Batının yardımı olmadan Afrika’nın her şeyin üstesinden gelebileceğine inanan sanatçı, bunu en son çalışması dahil olmak üzere tüm albümlerinde ikna edici sözler ile dile getiriyor. Amacı milyonlarca kişiye milyonlarca farklı diller ile ulaşıp herkesi bir araya getirmek. Bundan dolayı sendikalar gibi mesajını çok açık ve direkt sunuyor.
Batılaştırılmış melodilerden uzak ham Afrika ritimlerine sahip olan “Afriki” son zamanlarda Afrika pop müziğinin geldiği noktayı en önemli göstergesi. Yeni jenerasyona ufak bir pencere açmayı hedefleyen sanatçı eski melodileri yeni formlarda sunuyor. Habib Koite müziği ile Afrika’dan kopanları bir araya getirmeyi kendine hedef bilen mükemmel bir performansçı. Elbette bunu tek başına yapamayacağını biliyor fakat bu onun denemesini engellemiyor.
Benzer karalamalar:
