Hanggai: Moğol Otlaklarından Yükselen Ezgiler

KARALAMALAR

Hanggai: Moğol Otlaklarından Yükselen Ezgiler

By Zekeriya S. Şen ⋅ 05/02/2012 ⋅ Post a comment

Filed Under Dünya Müziği, DÜNYAYI DİNLİYORUM, Enstrüman, festival, Folk, Hanggai, Liste, Moğolistan, World Music

Introducing Hanggai Albüm Kapağı

Moğolistan’ın zengin ve bir zamanlar dünyaya hükmeden en büyük ordusuna sahip, oldukça derin bir tarihi var. Bu süreçte sanat, el işleri ve dünyanın başka yeri ile kıyaslanamayacak kadar özgün müzik yeteneklerini geliştiren Moğollar, özellikle ülkelerinin tabiatından esinlenerek meydana gelen şarkılar bestelemeleriyle biliniyor. Moğollar genellikle hayvanları için, kuzuları süt emerken şarkı söyler, atlarına gitmelerini veya durmalarını melodi ile anlatır, keçilerini şarkı ile güder, develerin seslerini taklit eder. Moğolların güzel kadınlara söyledikleri şarkılardan daha çok hayvanlarına ve doğaya söyledikleri şarkıları olduğu bir gerçektir. Şu zamana kadar çok fazla uluslar arası tanınmayan ve hatta bazılarımız tarafından bilinmeyen bu müzik dehlizi, dünya müziğine gösterilen sürdürülebilir algılama sayesinde biz müzikseverlere yavaş yavaş ulaşmaya başladı.

Dünya Müziğinin en büyük özelliklerinden birisi kalıplaşmış melodilerden müzikseverleri uzaklaştırması, başka temalara sokup farklı ritimlerin varlığını göstermesi. İşte dünya müziği kulvarında önemli bir konuma sahip olan World Music Network’un Introducing serisinden çıkan Hanggai adlı ekibin ilk uluslar arası albümü bunun en güzel yansıması. Basit bir şekilde açıklamak gerekirse bu albüm geleneksel Moğol folk ezgilerini kusursuz enstrümantal yapılandırmalar ile birlikte batı temalı bir forma oturtuyor. Pop ve folk kulvarına sokulan ekip, Moğolistan’ın en ünlü geleneksel şarkıcısı Norovbanzad’ın kendi başına gerçekleştirmiş olduğu kültürel bayrağı devralıyor.

Geleneksel Moğol müziği çoğunlukla insan sesine dayalı olsa da zaman zaman çok çeşitli müzik aleti de kullanılır ve Beycing’de yaşayan altı kişiden oluşan Hanggai söz konusu “Intoducing Hanggai” adlı yeni çalışmasında bu unsurları ön plana çıkartıyor. Grubun temelini morin khuur olarak bilinen at saçından yapılan kemençe, iki telli bir nevi ud olan tobşur, zo ve damar gibi vurmalı çalgılar oluşturuyor.

Grubun patronu ve aynı zamanda beyni olan Ilchi müzik kariyerine bir punk grubunda atılmış olmasına rağmen bir gün dinlediği yaklaşık 2.300 yıllık bir geçmişe sahip olan Khoomii olarak bilinen geleneksel Moğol gırtlak parçaları sayesinde bu tarz ile ilgilenmeye başladı. Yüz yıllardan beri var olan bu tarzdan büyülenen sanatçı, araştırmalarını geliştirmek için orta Moğolistan’a çok sık seyahatler yapmaya başladı. Burada hem ata müzik kültürünü öğrendi hem de Hanggai ekibinin diğer üyeleri ile tanışarak bu oldukça genç grubun temellerini attı.

Geleneksel folk formlarını modernleştirmek bazen fiyasko ile sonuçlanabilir ancak Hanggai ile ilgili olarak bu söz konusu değil zira ekip gelenekselliğin tüm enerjisini korumayı başarıyor. Bu geleneksel yapıya Robin Haller ve Matteo Scumaci gibi iki başarılı batılı prodüktörün elektrik gitar, bas ve elektronik dokusal katkısı ise tam bir otantik ve doğal harmanlama gerçekleştiriyor. “Intoducing Hanggai” adlı albüm yüksek ve düşük tempolu ritimler ile dengeli bir akış içeriyor. Bu genç sanatçıların ana müziksel kültür depolarını bir süzgeçten geçirerek bambaşka bir kültürel yapıya uyarlayabilmiş olmaları oldukça heyecan verici.

Antik Moğol dilinde dağlar, ağaçlar, göller ve mavi gökyüzünü tanımlayan bir kelimeden adını alan Hanggai bu ilk uluslar arası albümünün açılışını sakin ancak bir o kadar etkili ‘My banjo and I’ adlı parça ile yapıyor. Gırtlak melodilerinden güzel örnekler sergileyen ‘Yekul Song’ ile devam eden albüm, daha sonra çalışmanın en dikkat çeken parçalarından biri olan ‘Five Heroes’ adlı parçaya ulaşıyor. Zenginden çalıp fakire dağıtan beş kahramanı anlatan (nispeten Robin Hood’un Moğol versiyonu) parçada sabit bir monoton gırtlak sesinin üzerine yüksek ve düşük ıslık benzeri manipülasyonlar eklenerek dinleyene bilinmeyen bir dünyanın kapısını aralıyor. Parçalar Moğolca olmasına rağmen adeta dinlerken içinde barındırdığı öyküsel hikâyeciliği hissediyorsunuz. Ağırlıkta gırtlak ritimlerinden çeşni sunan ‘Wuji’ adlı parça, geleneksel enstrüman morin khuur’un müziksel katkısı ile ileriye şahlanıyor. Tıkabasa vokal armonileri içeren ‘Lullaby’ (Borulai) adlı parça Moğolistan’ın otlaklarından gelen bir ninniyi bizlere ulaştırıyor. Albümün sondan bir önceki parçası ‘Drinking Song’ ise hiç şüphesiz Hanggai’nin içkili olduğu bir gece kaydedilmiş ve sonra aranje edilmiş doruk anını yansıtıyor. Albümün en dikkat çeken, heyecan verici parçası olan ‘Drinking Song’ adeta dinleyenleri bir İrlanda barına götüren dans ve kelt ezgileri içeriyor.

Sivri kulaklar albüm boyunca var olan Çin müziksel etkisini fark edebilir ancak bunlar minimumda tutulmuş ve grubun açık politikasını göz önüne alınca rahatsızlık yaratmıyor. Hanggai hiç kuşkusuz Moğolistan’ın müziksel tanıtımı için heyecan veren yeni bir umut. Şimdiden birçok önemli müzik kurumu tarafından olumlu karşılanan ekip, uzun zamandan beri Moğolistan’ın uluslar arası çapta boş olan müziksel kulvarını dolduracak nitelikte. Bu boşluğu yakından ve dikkatle takip etmek ise biz dünya müziği severlerin görevi olmalı.